Budowniczy gniazd

Dziś post postwalentynkowy, w którym będzie o GNIEŹDZIE. Wszak zakochani zazwyczaj wiją wspólne gniazdko. Będzie także o przedstawicielach awifauny, których imię stanowi aluzję do budowanych przez nich gniazd. 

Gniazdo to pradawne słowo kontynuujące praindoeuropejskie *nizdo- ‘siedlisko, gniazdo’, które interpretowane jest jako złożenie z pierwszym członem *ni- ‘na dół, w dół, ku dołowi’ (obecnym też w przymiotniku niski) i z drugim członem *zdo- powiązanym etymologicznie z praindoeuropejskim rdzeniem *sed- ‘siedzieć, siadać’ (kontynuowanym m.in. przez polskie siedzieć).

Jak podaje w swoim słowniku etymologicznym Wiesław Boryś, „pierwotne znaczenie praindoeuropejskiego *nizdo- to ‘siadanie, osiadanie na stałe’, stąd wtórnie ‘miejsce pobytu, spoczynku’ → ‘miejsce pobytu, schronienia zwierząt, gniazdo, legowisko’”. Na gruncie prasłowiańskim słowo to uległo przekształceniom, m.in. pojawiło się w nim nagłosowe g- o niejasnym pochodzeniu.

Od tego samego rdzenia co gniazdo wywodzi się m.in. angielskie nest, niemieckie Nest, łacińskie nīdus i kontynuujące je hiszpańskie, włoskie nido, francuskie nid – wszystkie o znaczeniu ‘gniazdo’.

A co robią ptaki w gniazdach? Ano wysiadują jaja – co pięknie nam współgra z pierwotnym znaczeniem słowa gniazdo. Rzecz jasna, nie tylko ptaki budują gniazda i nie tylko do wychowywania potomstwa one służą. Ale to z ptakami zazwyczaj w pierwszej kolejności kojarzy nam się gniazdo.

Niektórzy przedstawiciele awifauny budują na tyle oryginalne gniazda, że nadaliśmy im nazwę nawiązującą do ich niezwykłych umiejętności konstruktorskich. Do właścicieli takich nazw należą m.in. wikłacz, tkacz, dziergacz, krawczyk, koszykarz, piecuszek i garncarz. Poznacie ich bliżej w galerii.

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s