Karapaks + plastron = pancerz ;-)

Dzisiaj wszystkie żółwie świata mają swoje święto, niech więc będzie dziś w Menażerii trochę „żółwiowo”. O nazwie tych długowiecznych stworzeń, jak pamiętacie, opowiadałam już na blogu, dlatego dziś przedstawię etymologię nazwy żółwiego atrybutu – PANCERZA, a także nazw grzbietowej i brzusznej części tegoż pancerza, czyli odpowiednio KARAPAKSU i PLASTRONU.

Pancerz to zapożyczenie ze średnio-wysoko-niemieckiego panzier / panzer ‘pancerz, zbroja’ (dziś niemieckie Panzer), które z kolei przejęte zostało ze średniołacińskiego pancerium / panceria ‘zbroja’, wywodzącego się od łacińskiego pantex ‘brzuch; jelito’. A więc pierwotne znaczenie omawianego leksemu to ‘to, co chroni brzuch’.

Karapaks, jak nietrudno się domyślić, też jest pożyczką – z hiszpańskiego carapacho lub portugalskiego carapaça o niejasnej etymologii. Słowo to trafiło do polszczyzny za pośrednictwem francuskiego carapace ‘pancerz żółwia’.

Z francuszczyzny także przejęliśmy plastron, który pochodzi od włoskiego piastrone ‘napierśnik’. Piastrone z kolei wywodzi się od łacińskiego emplastrum, które ma swoje źródło w greckim emplassein ‘modelować, kształtować, formować’.

A na zdjęciu wklęsłopancerzówka czerwonogłowa – mieszkanka Ameryki Południowej.

Fot. Bernard Dupont / CC BY-SA / Flickr.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s