Modny modry

Ciąg dalszy kolorowych zwierzaków. Ostatnio były tęczowe, a dziś będą modre. Zaprezentują się Wam: modraszka, modraszek, modraczek, modrak, modrzyk, modrosójka, modroara, modrotanagra, modrowronka, modrogończyk, modrook, modrogłowik i modroplamek.

Przymiotnik modry wywodzi się od prasłowiańskiego *modrъ ‘niebieski, ciemnoniebieski’, które bierze swój początek przypuszczalnie od praindoeuropejskiego *măd- ‘mokry; ściekać’, będącego podstawą także łacińskiego madidus ‘mokry, wilgotny’, madēre ‘być mokrym, wilgotnym, ociekać’ i angielskiego meat ‘mięso’ (które w staroangielskim oznaczało ‘jedzenie, pożywienie’). Zdaniem Wiesława Borysia pierwotne znaczenie przymiotnika modry można zatem rekonstruować jako ‘mający barwę czegoś wilgotnego, mokrego’ lub ‘mający barwę wody’.

Inne podejście do pochodzenia omawianego słowa prezentuje niemiecki lingwista Erich Berneker, który na pierwszy plan wysuwa etymologiczny związek przymiotnika modry z takimi germańskimi nazwami roślin wykorzystywanych jako źródło barwnika, jak: staroislandzkie maðra ‘przytulia właściwa Galium verum’, islandzkie kross-maðra ‘przytulia północna Galium boreale’, staro-wysoko-niemieckie matara, angielskie madder ‘marzena barwierska Rubia tinctorum’.

Z kolei Kazimierz Moszyński wysuwa przypuszczenie, że słowo modry powiązane jest z pierwszym członem rekonstruowanej gockiej formy *madra-triu ‘czerwone drzewo, czerwone drewno’ i że pierwotne znaczenie tego przymiotnika – ‘czerwony’ – zachowało się w prasłowiańskiej nazwie modrzewia *modro-dervъ, kontynuowanej w tym samym znaczeniu m.in. przez polskie dialektalne modrodrzew. Znaczenie ‘niebieski’ miałoby więc być wtórne.

Czeski etymolog Václav Machek natomiast wiąże słowo modry z hetyckim andras ‘błękitny’, które miałoby się rozwinąć z *amdras, to zaś w wyniku metatezy (czyli przestawki) miałoby dać *madras. Hipoteza ta jednak przez wielu badaczy uważana jest za nieprzekonującą.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s