Skrzydlaty tłuścioszek

Z okazji Tłustego Czwartku mam dziś dla Was tłuszczaka. Od razu uspokajam: o żadnych guzach mowy nie będzie. Ale jeśli akurat rozkoszujecie się pączkiem, to lepiej go dokończcie, zanim przejdziecie do dalszej części tego wpisu. Pojawią się w nim bowiem informacje, które co wrażliwszym mogą popsuć apetyt.

Nasz dzisiejszy bohater to zamieszkujący północne regiony Ameryki Południowej ptak o nocnym trybie życia, posługujący się – jak nietoperze – echolokacją i spokrewniony z występującym w naszym kraju lelkiem. W odróżnieniu jednak od swoich krewniaków z rzędu lelkowych odżywia się tłuszczak nie owadami, lecz owocami głównie palm z rodzaju olejowców, których nasiona są niezwykle bogate w tłuszcz i których smak znają poniekąd miłośnicy margaryny.

Tłuszczaki od małego są na takiej wysokotłuszczowej diecie, w związku z czym pisklęta tego gatunku bardzo szybko rosną, a ich waga może nawet dwukrotnie przekroczyć wagę rodziców. Fakt ten nie uszedł uwadze dwunogich sąsiadów tłuszczaków, którzy ponoć wykorzystywali tłuszcz wytopiony z tłuściutkich piskląt tych ptaków jako paliwo do lamp (!). Co więcej, polowano również na dorosłe tłuszczaki, gdyż ich tłuste mięso uważano za bardzo pożywne i smaczne.

Polska nazwa tego ptaka z pewnością inspirowana jest jego nazwą rodzajową Steatornis, która oznacza dosłownie ‘tłustego ptaka’. W języku angielskim tłuszczak nosi nazwę oilbird ‘ptak olejowy’.

Przymiotnik tłusty, od którego utworzono nazwę naszego dzisiejszego bohatera, ma prasłowiańską genezę i pierwotnie był imiesłowem biernym od niezachowanego w językach słowiańskich czasownika †tl̥zti ‘pęcznieć nabrzmiewać’, wywodzonego od praindoeuropejskiego rdzenia *teṷ / *tēṷ / *tu ‘nabrzmiewać, obrzmiewać, puchnąć’. Na tym samym rdzeniu opierają się także takie wyrazy, jak tyć i – co może zaskoczyć – tył, który pierwotnie oznaczał ‘obrzmienie, zgrubienie’, a następnie ‘obrzmiałą, tylną część ciała’.

Jako ciekawostkę dodam, że w świecie zwierząt są też inne „tłuścioszki”, a mianowicie tłustoszki – afrykańskie gryzonie podobne do myszy. Ich nazwa rodzajowa to Steatomys, czyli ‘tłusta mysz’.

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s