Śnieżka z ogonem, śnieżyca z płetwami, lodówka pływająca po Bałtyku, czyli „zimowe” nazwy zwierząt

Śnieżka z ogonem, śnieżyca z płetwami, lodówka pływająca po Bałtyku… Wizja szalonego twórcy fantasy? Nie, to skrzydlaci mieszkańcy naszej planety, którzy noszą imiona utworzone od nazw dwóch głównych atrybutów zimy – śniegu i lodu.

Właścicieli tego typu imion jest w świecie zwierząt więcej i dziś niektórych z nich Wam zaprezentuję. W galerii znajdziecie ich portrety opatrzone krótkim komentarzem.

Ale zanim tam zaglądniecie, przeczytajcie, skąd się wzięły słowa, od których urobiono nazwy naszych dzisiejszych bohaterów.

Słowo śnieg wywodzi się od praindoeuropejskiego *(s)noi̭gṷho-, które dało również takie innojęzyczne nazwy śniegu, jak np. angielskie snow, niemieckie Schnee, norweskie snø, łacińskie nix i kontynuujące je hiszpańskie nieve, francuskie neige, włoskie neve.

Jak widać, ów praindoeuropejski rdzeń mógł występować z s w nagłosie albo bez s. Takie s nazywa się w lingwistyce s-mobile. Potomka ruchomego s mamy też na przykład w słowie ślimak, o czym przeczytać możecie na blogu we wpisie poświęconym nazwie tego mięczaka.

No to jeszcze parę słów o słowie lód. Jest ono dziedzictwem bałto-słowiańskim, spokrewnionym z litewskim ledas i łotewskim ledus o takim samym znaczeniu. W prasłowiańszczyźnie miało ono postać *ledъ.

Na gruncie polskim zaszły w tym słowie regularne zjawiska fonetyczne: przejście e w o (taka zmiana zachodziła przed spółgłoskami przedniojęzykowymi twardymi t, d, s, z, n, r, ł) i przejście o w ó po zaniku wygłosowego jera twardego ъ. Podobne zjawiska fonetyczne wystąpiły w nazwie żółw, o czym też możecie przeczytać na blogu.

No to teraz zapraszam do galerii

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s