Zrolowany pangolin

Nazwa „pangolin” ma malajski rodowód i oznacza dosłownie ‘zwierzę, które się zwija’. Wizerunek pangolina: W. S. Berridge, źródło: Biodiversity Heritage Library (DP).

Czytaj dalej „Zrolowany pangolin”

Traszka — smoczyca spokrewniona z Drakulą

Skąd się wzięła nazwa „traszka”? Grafika przedstawiająca traszki górskie: A. Beaumont, źródło: Biodiversity Heritage Library (DP).

O pochodzeniu traszki niczego w mądrych księgach nie znalazłam, ale znalazłam w nich słowa, z którymi należałoby ją łączyć: trach, drach, dracha – wszystkie notowane w gwarach w znaczeniu ‘smok, potwór’. A traszki przecież – z ich długimi ogonami, grzebieniastymi wyrostkami na grzbiecie i kolorowym umaszczeniem – wyglądają jak miniaturowe stwory fantastyczne, czemu i zawdzięczają swoją drugą nazwę tryton, zapożyczoną za pośrednictwem łaciny naukowej z greckiego Trítōn – imienia greckiego boga mórz, który przedstawiany był zazwyczaj jako istota o górnej części ciała podobnej do człowieka, a dolnej mającej postać długiego rybiego ogona. Tak więc przypisywanie traszce „smoczej” etymologii wydaje mi się jak najbardziej uzasadnione. Czytaj dalej „Traszka — smoczyca spokrewniona z Drakulą”

Szary grizzly

Niedźwiedzie grizzly zawdzięczają swoją nazwę występującej często u nich szarawej barwie futra. Wizerunek niedźwiedzia grizzly: C. Rungius, źródło: Biodiversity Heritage Library (DP).

Odnośnie do etymologii nazwy grizzly spotkać się można także z niepopularną wśród językoznawców wersją, że nazwa ta pochodzi nie od przymiotnika oznaczającego kolor szary, ale od homofonicznego grisly ‘przerażający’, które miałoby nawiązywać do epitetu podgatunkowego (pierwotnie gatunkowego) niedźwiedzia grizzly: horribilis ‘przeraźliwy, straszny’. Czytaj dalej „Szary grizzly”

Co zyzuś ma wspólnego z grą w kości?

Zyzuś tłuścioch cieszy się popularnością wśród internautów jako właściciel jednej z najbardziej zabawnych nazw zwierząt. Grafika: na podstawie pracy M. Virtali, źródło: Wikimedia Commons (DP).

Zyzuś tłuścioch to nazwa, która chyba u większości z nas wywołuje uśmiech. Nosi ją spotykany także w naszym kraju pająk z rodziny omatnikowatych, spokrewniony m.in. ze słynną czarną wdową.

O ile w przypadku drugiego członu tej nazwy nie ma raczej wątpliwości, że stanowi on aluzję do okrągłego, baniastego odwłoka pająka (choć bardzo prawdopodobne, że o takim członie zadecydował nie tylko wygląd zyzusia tłuściocha, ale także jego nazwa rodzajowa Steatoda, wywodząca się od greckiego stéar, D. stéatos ‘tłuszcz’), o tyle pierwszy człon wydaje się dość zagadkowy. Niestety, w dostępnych mi źródłach nie znalazłam gotowej odpowiedzi, skąd się wziął zyzuś, ale przyszły mi do głowy pewne pomysły, jak można by objaśnić jego genezę. Czytaj dalej „Co zyzuś ma wspólnego z grą w kości?”

Problematyczny bocian

Bocian to tajemnicze słowo, które nie doczekało się pewnej etymologii. Grafika: M. A. Koekkoek, źródło: Biodiversity Heritage Library (DP).

Bocian to tajemnicze słowo, które nie doczekało się pewnej etymologii. Znane jest ono Słowianom północnym, przy czym nie wyklucza się, że jego zasięg był pierwotnie węższy i uległ rozszerzeniu w rezultacie międzysłowiańskich zapożyczeń. Najczęściej można się spotkać z opinią, że do języków wschodniosłowiańskich, słowacczyzny i być może także czeszczyzny bocian przejęty został z języka polskiego. Ale pojawiały się też głosy, że polski bocian to pożyczka wschodniosłowiańska. Czytaj dalej „Problematyczny bocian”

Mormi z Nepalu

Mormi borneański i mormi złocisty na XIX-wiecznych rycinach autorstwa J. Wolfa i J. Smita; źródło: Wikimedia Commons (DP).

Mormi to nazwa odnosząca się do dwóch mało znanych gatunków kotowatych: mormi złocistego, zamieszkującego Azję południowo-wschodnią, od Himalajów po Malezję i Sumatrę, i mormi borneańskiego, endemicznego przedstawiciela fauny wyspy Borneo. Oba widnieją w międzynarodowej „Czerwonej księdze gatunków zagrożonych”: mormi złocisty jako bliski zagrożenia, a mormi borneański jako zagrożony wyginięciem. Zwierzęta te prowadzą niezwykle skryty tryb życia i większość informacji o ich zwyczajach pochodzi z obserwacji osobników przebywających w niewoli. Czytaj dalej „Mormi z Nepalu”